مقدمه
در سال دوم زندگی، کودکان یاد می گیرند که به طور مستقل غذا بخورند. برنامه غذایی کودکان در این دوران در جهت برنامه غذایی بزرگسالان تعدیل می یابد. ترجیحات غذایی و الگوی غذایی در این دوران شکل میگیرد. بعد از سال اول تولد میزان رشد و اشتهای کودک کاهش می یابد. مقدار غذایی که کودکان در سال دوم میخورند ممکن است در هر وعده غذایی نیز متفاوت باشد. همچنین ممکن است مواد غذایی که برای خوردن انتخاب می کنند تنوع کمتری داشته باشد.
انرژی مورد نیاز روزانه پسران 2-1 سال به طور متوسط مقدار 950 کیلوکالری یا 82 کیلو کالری به ازای کیلوگرم وزن بدن و برای دختران در همین گروه سنی 850 کیلوکالری یا 80 کیلو کالری به ازای کیلوگرم وزن بدن در روز است. پروتئین مورد نیاز روزانه برای کودک 1 تا 2 سال، 1.1 گرم به ازای کیلوگرم وزن بدن یا 13 گرم در روز است.
بهترین روش برای تعیین کفایت انرژی دریافتی کودک پایش رشد او از طریق اندازه گیری وزن و قد و مقایسه با منحنی های استاندارد می باشد.
تغذیه صحیح در کودکان 2-1 سال چگونه است؟
لازم است در تغذیه کودکان 2-1 سال به نکات زیر توجه شود:
• هر چقدر شیرخوار می خواهد با شیر مادر تغذیه شود.
• روزانه علاوه بر شیر مادر، 3 تا 4 وعده غذا و در هر وعده به اندازه /4 3 لیوان، به شیرخوار غذا داده شود (یک لیوان 240=سی سی.)
• تنوع غذایی، استفاده از تمام گروه های اصلی غذایی و انتخاب مواد غذایی دارای ارزش تغذیه ای مناسب در برنامه غذایی کودک در نظر گرفته شود.
• آب آشامیدنی بهترین نوشیدنی برای رفع تشنگی کودک است. جایگزین شدن آب به جای نوشیدنی های شیرین، می تواند در هزینه خانواده نیز صرفه جویی کند.
• از دادن انواع نوشیدنی های شیرین به دلیل افزایش خطر اضافه وزن و چاقی، پوسیدگی دندان و کاهش دریافت مواد مغذی تا حد امکان خودداری شود.
• آب میوه طبیعی نباید بیشتر از 120 سی سی (نصف لیوان) در روز باشد و ترجیحاً میوه کامل به کودک داده شود.
• هر روز 2-1 بار میان وعده مغذی (از گروههای اصلی غذایی) در بین وعده های اصلی غذا، به شیرخوار داده شود.
• میان وعده را باید 2-1.5 ساعت قبل از وعده اصلی به کودک داد.
• تنقلات بی ارزش نظیر غلات حجیم شده (مانند پفک، پفیلا و چی توز)، شکلات، چیپس، آب میوه های صنعتی و نظایر آنها جایگاهی به عنوان میان وعده در برنامه غذایی کودک 1 تا 2 ساله نداشته و به جای آن می توان از میان وعده های مغذی نظیر انواع میوه ها، شیر پاستوریزه، ماست، نان، پنیر کم نمک و خرمای بدون هسته استفاده کرد.
• ا گر کودک به ماده غذایی آلرژی دارد، باید از برنامه غذایی کودک حذف و جایگزین مناسب به جای آن در نظر گرفته شود.
• مصرف مکملهای ویتامین های A وD یا مولتی ویتامین و قطره آهن در سال دوم نیز باید تداوم داشته باشد.
• در برنامه غذایی کودک فقط از ماست پاستوریزه ساده استفاده شده و از مصرف انواع ماست میوه های صنعتی که حاوی قند افزوده هستند، خودداری شود.
• در صورت تهیه ماست میوه خانگی فقط میوه به ماست اضافه شده و از اضافه کردن شکر به ماست میوه خودداری شود.
• ا گر برنج به صورت کاملًا نرم شده نیست آن را باید با پشت قاشق و کمی آب خورش نرم و له نمود.
• از دادن مغزها، آب نبات، هویج خام، انگور و ذرت به دلیل احتمال خفگیبه شیرخوار خودداری شود (از مغزها میتوان به صورت پودر شده برای مقوی کردن غذاها استفاده نمود.)
• تخم مرغ کاملًا پخته شده به کودک داده شود و از دادن تخم مرغ خام یا خوب پخته نشده و عسلی خودداری شود.
• از دادن شیر و لبنیات غیر پاستوریزه خودداری شود.
• در صورتی که غذاهای داده شده رقیق و حاوی مواد مغذی کمتری باشد، کودک باید در هر وعده یک لیوان کامل دریافت نماید.
• از نمک ید دار تصفیه شده به مقدار کم در پخت غذا استفاده شود.
• ا گر کودک مبتلا به یبوست است در تهیه سوپ او، علاوه بر سبزی ها (سیب زمینی، هویج، کدو، سبزیهای برگی و…) از برگه هلو، زردآلو و آلو به مقدار کم استفاده شود.
• به کودک کمک شود خودش غذا بخورد و اطمینان حاصل گردد که فقط آب خورش و آب گوشت را نخورد.
• قبل از این که فلفل، ادویه و یا چاشنیهای تند به غذای خانواده اضافه شود، غذای کودک برداشته شود.
• ا گر سرعت رشد کودک مطلوب نیست به غذای کودک کمی روغن مایع یا کره اضافه گردد تا مقوی تر شود.
• در هنگام دادن گوشت، مرغ یا ماهی به کودک، آن را تکه تکه کرده و استخوانها و تیغهای آن گرفته شود.
• مایعات همیشه با فنجان یا لیوان به او داده شود.
• به دلیل کوچک بودن معده کودک، باید توجه نمود تا با مقدار زیاد آب میوه یا خود میوه آن را پر نکرد. مصرف 1 عدد میوه در طول روز نیازهای کودک دلبند شما را تامین می کند.
• غذای کودک تمیز و کاملًا پخته تهیه شودو پس از خنک کردن به او داده شود.
• باقیمانده غذا را در یخچال و یا فریزر نگه داری شود.
• غذا خوردن کودک همراه با حواس پرت کردن، تشویق و تنبیه نباشد.
• در هنگام غذاخوردن کودک، تلویزیون خاموش باشد.
• به زور به کودک غذا داده نشود.
• از بشقاب، قاشق و چنگال نشکن استفاده شود. ظرف غذای کودک مجزا باشد. نکات بهداشتی در مراحل آماده سازی، تهیه و طبخ غذا رعایت شود.
• کودک حداقل 180 دقیقه (3 ساعت) در طول روز فعالیت بدنی داشته باشد.
نحوه از شیر گرفتن کودک
اصولًا بهتر است کودک به تدریج از شیر گرفته شود بدین ترتیب که ابتدا شیردهی در صبح قطع شده و پس از یک یا دو هفته شیردهی در طول بعد از ظهر و سرانجام در هنگام شب قطع گردد و زمانی که کودک تمایل به شیرخوردن دارد مادر نباید او را به زور از خود دور کند زیرا ممکن است کودک را عصبی و ناراحت نماید.